KONSTELACJA ORIONA

Od kilku lat prowadzę spotkania literackie i artystyczne w klubie Bydgoskiej Spółdzielni Mieszkaniowej „Orion”. Jest to miejsce szczególne dla mnie, związane z moimi początkami poetyckimi i dawnym, wieloletnim miejscem zamieszkania – na osiedlu Błonie. To tam chodziłem do dwóch szkół podstawowych, uczestniczyłem w życiu wspólnot generacyjnych, tam rozgrywałem pierwsze mecze piłkarskie i hokejowe. Tam też pierwszy raz się zakochałem w dziewczynie z tej samej klasy, choć uczucie to było infantylne i dalekie od moich późniejszych uniesień miłosnych. W „Orionie” miała też miejsce moja inicjacja literacka, gdy z innym kolesiem – znanym potem pieśniarzem – Janem Jakubem Należytym, poszedłem na spotkanie warsztatowe, które gościnnie poprowadził Ernest Bryl. Wysłuchaliśmy kilku opowieści warszawskiego literata, przeczytaliśmy jakieś wiersze i świadomi swoich błędów, przyjęliśmy dobre rady poety. Teraz krąg moich działań związanych z Orionem domyka się symbolicznie, bo ukazała się antologia twórców, których spotkania prowadziłem. Publikując tutaj moje posłowie do tej książki, mam nadzieję, że Kawiarnia Literacka Oriona będzie dalej funkcjonować i po jakimś czasie ukaże się tom drugi tej panoramy twórczej.

Wszelkie antologie mają sens, gdy dokumentują cykliczne wydarzenia kulturalne lub są odzwierciedleniem jednej imprezy, w której brało udział wielu twórców. Prezentują wtedy różne postawy artystyczne i stają się wykładnią jakiejś strategii kulturotwórczej. Są też zachętą do zgłębiania dorobków zaprezentowanych twórców, uczestniczenia w kolejnych spotkaniach, a nade wszystko stają się dokumentacją, ocalającą konkretne osiągnięcia i niepowtarzalne sytuacje. Czytelnicy i konsumenci kultury są jak łowcy, którzy przeczesują jej ogromne przestrzenie w poszukiwaniu wyjątkowych istnień i tego rodzaju publikacje stają się im niezwykle pomocne. To przewodniki i sprawozdania, a zarazem swoiste książki „reklamowe”, cenne dla organizatorów i dla tych, którzy korzystają z przychylności zacnych sponsorów. Wszakże nie można tworzyć kultury bez konkretnych funduszy, przyznawanych każdorazowo i umieszczanych w preliminarzach działalności instytucjonalnej – nie można planować jakiejkolwiek aktywności bez opieki osób rozumiejących potrzebę krzewienia wiedzy na różnych poziomach. W przypadku kultury i zdarzeń w jej obrębie, bywa to szeroka informacja o ludziach i ich pasjach, o nastawieniu do życia i zamierzeniach twórczych. W takim rozumieniu nie do przecenienia jest mecenat Bydgoskiej Spółdzielni Mieszkaniowej, której Rada Nadzorcza desygnuje konkretne środki finansowe na działalność klubów „Orion” i „Arka”. Ważne tutaj jest i to, że Prezes tejże Rady i jej Przewodniczący są twórcami, z określonych dorobkiem literackim, udokumentowanym także w tej publikacji. Tacy ludzie rozumieją, że poniesione wydatki zwracają się wielokrotnie, a rosnąca sława miejsc szczególnych, w których realizuje się szczytne misje, przyciąga kolejnych odbiorców, przyczynia się też do ogólnego, jakże pozytywnego odbioru całości działań spółdzielczych. Ważne w nich są dochody i zapobiegliwość Rady Nadzorczej, ważne są umiejętności menedżerskie Prezesa, ale po drugiej stronie stawiać trzeba działalność utylitarną, realizowaną na wielu poziomach. Jednym z nich jest wspomaganie działalności twórców kultury, organizacja spotkań literackich, koncertów muzycznych, występów estradowych i innych tego typu zdarzeń.

Historia Kawiarni Literackiej klubu BSM „Orion” zaczyna się w okolicach roku 2015, kiedy to z inicjatywy Oddziału Bydgosko-Toruńskiego Związku literatów Polskich i Prezesa Rady Nadzorczej tej instytucji Tadeusza Stańczaka, rozpoczęto cykliczne spotkania literackie i artystyczne. Zapraszano najważniejszych twórców bydgoskich, tworząc swoistą gradację ważności, przyciągano artystów krajowych, czasem tak ważnych jak reżyser Krzysztof Zanussi, ale też rozszerzono działalność o niezwykłe spotkania z twórcami zagranicznymi. Tak zawitała do „Oriona” ormiańska poetka i kandydatka do Nagrody Nobla Sona Van, tak pojawiła się słynna Polka, działająca w Hollywood Beata Poźniak, tak zawitał ormiański poeta Szota Jataszwili i ukraińscy śpiewacy. Ilustrację muzyczną tworzyli tak znani i cenieni twórcy jak Marek Czekała, Bogdan Ciesielski, Jerzy Paterski, a nie zabrakło też bardów – Tomasza Bateńczuka, Rosjanina Włodzimierza Sztokmana czy Wiesława Marcysiaka. Wszystko razem złożyło się na ofertę kulturalną ze znakiem BSM i ZLP, wyrazistą w grodzie nad Brdą i Wisłą, odbijającą się też szerokim echem w Polsce, a nawet, za sprawą gości specjalnych – za granicą. Tylko pechowe zdarzenia, związane z rozprzestrzenianiem się koronawirusa, zastopowały dalszy rozwój kawiarni, a zaproszeni goście z Bydgoszczy, Polski, ale też Chin i Afryki, musieli pozostać w domach. Miejmy nadzieję, że epidemia szybko wygaśnie, a wtedy „Orion”, jako niezwykłe miejsce kulturotwórcze, zalśni znowu pełnym blaskiem i wypełni się, z radością przyjmowanymi gośćmi. Prezentowana tutaj antologia, wyraźnie wskazuje iż profil działalności Kawiarni Literackiej jest otwarty, a przy tym nacechowany starannością w doborze artystów i pisarzy. Wiele z tych spotkań zostało nagranych przez Jana Skonieczkę i znalazło się na platformie internetowej YouTube, co znacznie rozszerzyło skalę oddziaływania, liczoną już nie w setkach, ale w tysiącach odbiorców, zapoznających się w taki sposób z tym, co dzieje się w klubie i wciąż podnosi jego rangę. Wydarzenia w „Orionie” nie umknęły też uwadze Telewizji Polskiej, telewizjom internetowym, jak i Polskiego Radia. Z racji rozpowszechnienia się archiwizacji internetowej, poszczególne zdarzenia są ciągle dostępne w sieci i na stronach mediów publicznych. Wagę tych działań doceniły też władze państwowe i lokalne, a także instytucje kultury, takie jak Towarzystwo Hipolita Cegielskiego z Poznania, przyznając spółdzielcom i literatom w 2020 roku, stosowne ordery, odznaczenia i medale.

Antologia, którą czytelnik ma ręku, dokumentując ogromne bogactwo  Kawiarni Literackiej „Oriona”, wskazuje zarazem jaki poziom reprezentują zapraszani do niej twórcy. W przypadku poezji mamy do czynienia z prawdziwą eksplozją wrażliwości i innowacyjności językowej, a prozaicy z kolei prezentując nienaganny warsztat, proponują ogląd świata komplementarnego, mieszczącego się w ściśle określonych ramach, a zarazem odważnie wykraczającego poza nie. To jest opowieść o czasie i ludziach, o ich pragnieniach i potrzebie uzewnętrzniania własnych przestrzeni wewnętrznych, ze szczególnym uwzględnieniem pierwiastkowych uczuć. Wartość tego rodzaju podsumowań widać szczególnie w przypadku twórców, którzy odeszli już poza barierę nieistnienia, a jednak pozostali z żywymi i stale do nich przemawiają, jak Krzysztof Derdowski czy Jerzy Grundkowski. Kulturalna funkcja ocalająca możliwa jest tylko w określonej przestrzeni instytucjonalnej, którą w tym przypadku jest Bydgoska Spółdzielnia Mieszkaniowa, wielki twór, mający swoje oddziały i jednostki we wszystkich niemal częściach miasta. W sytuacji zaniku odgórnego mecenatu państwowego, instytucje takie jak BSM wzięły na siebie ciężar wspomagania kultury, utrzymując jakże kosztowne kluby i umożliwiając w nich pojawianie się poszczególnych twórców. Podziękowań tutaj nigdy nie będzie za mało, tym bardziej, że we współczesnym świecie widoczna jest tendencja do rugowania kultury z życia społecznego i ciągłego obniżania środków finansowych, niezbędnych do zachowania cykliczności i określonego poziomu. Ciesząc się zatem, że mamy w Bydgoszczy tak cennego mecenasa, przedkładamy czytelnikom i konsumentom kultury, wyrazisty manifest naszej działalności – antologię bogatą w osobowości i treści literackie, dodatkowo wzmocnione poszczególnymi biografiami naszych gości. Warto tutaj na koniec przywołać wypowiedzi Krzysztofa Zanussiego, naszego gościa specjalnego w roku 2019, który opowiadając o swojej drodze twórczej, o filmach, wielkich podróżach i wydarzeniach zagranicznych, wskazywał też wagę małych ojczyzn i spotkań takich, jak w Klubie BSM „Orion”.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to: