KUKUŁKA

Cuculus_canorus2

Kukułka zwyczajna (Cuculus canorus)

Moje pierwsze spotkania z kukułkami miały miejsce w lasach, na obrzeżach mojego miasta, ale było to przede wszystkim zaznajamianie się z charakterystycznym kukaniem. Byłem dzieckiem i uważnie słuchałem opowieści starszych chłopaków, którzy sugerowali, że kukułka obwieszcza ile jeszcze lat życia pozostanie człowiekowi. Leżałem więc w trawie i liczyłem kolejne odgłosy, najczęściej nie kończąc, bo kukań było zawsze bardzo dużo, znacznie więcej niż dzisiaj, co może wskazywać na malejąca populację gatunkową. Kukułka zwyczajna (Cuculus canorus), nazywana też gżegżółką lub zazulą, to średni ptak wędrowny, zamieszkujący strefę umiarkowaną Eurazji, a zimuje przede wszystkim w centralnej Afryce i Południowej Azji. Jest dość dziwacznym tworem natury, jakby połączeniem gołębia i ptaka drapieżnego, w locie stabilny i proporcjonalny, na gałęziach wydaje się chybotliwy i przerysowany. Charakterystyczne dla kukułek są poprzeczne prążki na dolnej części ciała i białe, okrągłe plamy na ogonach, wyraziste są też żółte oczy, takież same nogi i krótki czarny dziób. Co ciekawe kuka tylko samiec, nawołując w ten sposób samicę, która nie wydaje tego rodzaju dźwięków, generując raczej coś na kształt chichotu, chaotycznego wrzasku. Ostatnio słucham tych odgłosów przede wszystkim w pradolinie Wisły, gdzie jeżdżę na rowerze i wędruję polnymi drogami, udaje mi się też czasem podglądać te ptaki, choć są bardzo płochliwe i nie pozwalają podejść zbyt blisko. Żyją wszędzie tam, gdzie są drzewa, przelatując często z jednego na drugie, ciesząc się swobodą, tym bardziej, że nie muszą dbać o potomstwo – od dawien dawna wykształciły złodziejską umiejętność podrzucania swoich jaj innym ptakom, czasem bardzo małym. Dochodzi wtedy do horrendalnej sytuacji, gdy niewielki trzcinniczek, rudzik, pliszka siwa, świergotek drzewny lub piegża zwyczajna, karmią potężniejące młode kukułki, przerastające je po wielokroć. Nie zawsze to się udaje, bo ptaki wróblowate, które kukułki próbują oszukać, nauczyły się rozpoznawać obce jaja i wyrzucać je z gniazd. Ale jeśli malec wykluje się w cudzym „gałązkowym domu” szybo rośnie, wyrzuca współlokatorów i wykorzystuje bezlitośnie swoich przybranych rodziców. Dorosłe osobniki żywią się przede wszystkim włochatymi gąsienicami motyli, ale nie gardzą też innymi owadami, w tym chrząszczami, których chitynowe resztki pancerzy znaleźć można w ich wypluwkach. Kukułki uznać można za ptasie włóczęgi, bo nie budują gniazda, nie łączą się też w stałe pary, tolerując tylko partnerów w czasie godów. Nie wiadomo dlaczego w podaniach ludowych wielu krajów kukułki są traktowane jako ptaki głupie, a pukanie się w głowę ilustruje się dźwiękowo określeniem kuku – u nas będzie to kuku na muniu, a w języku angielskim słowo cuckoo oznacza bęcwała, głupca i w takim znaczeniu pojawia się w tytule najsłynniejszej powieści Kena Keseya – Lot nad kukułczym gniazdem (One Flew Over the Cuckoo’s Nest), spopularyzowanej przez słynny film Milosa Formana, z Jackiem Nicholsonem w roli głównej. Choć z kukułkami wiąże się najczęściej negatywne treści, lubimy je i czekamy na pierwsze kukania wiosenne, będące symbolem nowego czasu i hasłem dla całej natury, budzącej się z zimowego letargu.

Kukułka w locie

Kukułka w locie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to: