IZRAEL – PIĘĆDZIESIĄT SZEKELI

Historia powstania państwa Izrael rozgrywa się między drugim listopada 1917 roku, kiedy to rząd brytyjski ogłosił tak zwaną deklarację Balfoura, a czternastym maja 1948 roku, gdy ostatni żołnierz Imperium Brytyjskiego opuścił Palestynę. Ben Gurion, którego portret znalazł się na banknocie izraelskim o wartości pięćdziesięciu szekeli był jednym z architektów państwowości Izraela. Jako Dawid Grün, urodził się 16 października 1886 roku w Płońsku (wtedy Cesarstwo Rosyjskie). W 1906 roku wyemigrował do Palestyny, która była częścią Imperium Osmańskiego. Działał w organizacjach syjonistycznych, a jednocześnie pracował fizycznie przy uprawach owoców cytrusowych. W tym czasie zmienił swoje nazwisko na Ben Gurion, na cześć średniowiecznego historyka żydowskiego – Josefa ben Guriona (  „syna lwa”). W 1912 roku rozpoczął studia w Stambule. Podczas I wojny światowej, w 1916 roku został deportowany przez władze tureckie, za działalność syjonistyczną. W latach 1916–1917 przebywał w Stanach Zjednoczonych, gdzie poznał i wkrótce potem poślubił urodzoną w Rosji Paulę Munweis. Od 1920 roku był członkiem Rady Głównej Światowej Organizacji Syjonistycznej. W 1921 roku został wybrany na przewodniczącego Powszechnej Organizacji Robotników Żydowskich w Ziemi Izraela (Histadrut). Pełnił tę funkcję do 1935 roku, kiedy to został wybrany przewodniczącym prezydium Agencji Żydowskiej w Palestynie. Ben Gurion reprezentował główny nurt ideologiczny syjonizmu. Był uznawany za osobę umiarkowaną, zdarzało się, iż podlegająca mu tajna organizacja paramilitarna Hagana, aresztowała zbyt radykalnych żydowskich nacjonalistów. 14 maja 1948 roku odczytał w Tel Awiwie Deklarację Niepodległości, głoszącą ustanowienie niepodległego państwa Izraela. Został pierwszym premierem tymczasowego rządu. W czasie pierwszych tygodni niepodległości, nakazał rozwiązać wszystkie podziemne grupy oporu, decydując iż powinna istnieć tylko jedna armia izraelska. Po zakończeniu wojny o niepodległość, odbyły się wybory parlamentarne. 10 marca 1949 roku został pierwszym premierem rządu. Był on charyzmatycznym przywódcą narodu, który potrafił pociągnąć za sobą masy. Zmobilizował Żydów z całego świata do finansowego poparcia Izraela. Wspierał napływ tysięcy żydowskich imigrantów do Izraela. Pomagał w ich osiedleniu, edukacji i organizacji miejsc pracy. Wdrożył rewolucyjny projekt narodowego systemu zaopatrzenia w wodę, opracował plan zasiedlenie pustyni Negew przez żydowskich osadników. Ostatnie lata życia spędził w kibucu Sde Boker, a zmarł pierwszego grudnia 1973 roku. Był autorem wielu publikacji omawiających powstanie państwa Izrael i jego politykę wobec państw arabskich. Na tejże stronie biletu widzimy także charakterystyczny krajobraz wschodnich rubieży kraju oraz słynne Mauzoleum Pamięci. Znacznie ciekawsza jest druga strona banknotu, na której przedstawiono majestatyczną Złotą Bramę w Jerozolimie. Jest to konstrukcja bizantyjsko-arabska, powstała na fundamentach bramy herodiańskiej. Muzułmanie zamurowali jej podwójne wejście i twierdzą, że otworzy się ono w dniu Sądu Ostatecznego. Złota Brama skierowana jest ku wschodowi i znakomicie widać ją z Góry Oliwnej. Przedstawienie jest rekonstrukcją graficzną, bo w rzeczywistości brama jest znacznie zniszczona, a u jej stóp znajduje się cmentarzysko arabskie. Jerozolima, po hebrajsku Jeruszalaim, jest miastem trzech kultur: hebrajskiej, arabskiej i chrześcijańskiej. Historia tego miejsca to nieustanne walki i podboje, przejścia z rąk do rąk, burzenie obiektów kultu i odbudowywanie ich na nowo. Największy rozkwit Jerozolimy nastąpił za rządów Heroda I Wielkiego (37–4 wiek p.n.e.). ten władca, pochodzący z rodu Machabeuszów, doprowadził do stanu świetności świątynię jerozolimską, budował pałace, wznosił twierdze, a przy tym sprawował despotyczne rządy, w obawie o władzę popełniał szereg morderstw w rodzinie. W końcu został znienawidzony przez Żydów i to jego właśnie Nowy Testament obwinia o dokonanie rzezi niewiniątek, związanej z narodzeniem Chrystusa. Banknot izraelski jest szaro-złoty z elementami fioletu i rdzy, co daje efekt jakiegoś manuskryptu z zamierzchłej przeszłości. Obok napisów w języku hebrajskim (druk współczesny i współczesna kursywa) widzimy tu napisy w języku arabskim i angielskim.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to: